Praktijkrichtlijn ontwikkeld door de Vlaamse Ergonomie Vereniging: verplaatsen van personen in de zorg
Je bent hier:

Praktijkrichtlijn ontwikkeld door de Vlaamse Ergonomie Vereniging: verplaatsen van personen in de zorg

Laatst gewijzigd op: 03/06/2019

Deel dit artikel:

Musculoskeletale aandoeningen zijn een belangrijke risicofactor in de zorg. Een groot aandeel van het Belgisch personeel in de zorgsector heeft fysieke klachten door het uitvoeren van hun professionele activiteit. Tillen van personen is hier grotendeels een oorzaak van. Andere oorzaken zijn repetitief werk, langdurig rechtstaan in een gebogen houding en het duwen van karren en bedden. Zorgmedewerkers ervaren dus een grote fysieke belasting op het werk.

Deze fysieke belasting in kaart brengen is niet eenvoudig aangezien het gaat om personen en niet om statische voorwerpen. De werkgroep zorg van de Vlaamse Ergonomie Vereniging (VerV) heeft daarom een praktijkrichtlijn opgesteld om deze materie tastbaarder te maken.

Het ontstaan van de praktijkrichtlijn:

De praktijkrichtlijn is het resultaat van een consensusoverleg over fysieke belasting in de zorg waarvan Premed deel uit maakte. Eenzelfde denk- en werkwijze werd gehanteerd als bij de Nederlandse praktijkrichtlijnen. Men vertrok vanuit een aantal biomechanische grenzen (bv. trekkracht met twee handen mag niet hoger mag zijn dan 25 kg) die werden vertaald naar typische handelingen in de zorg zoals het wassen in bed/bad, personen hoger leggen in bed, personen verplaatsen, rijden met bedden enzovoort.

De praktijkrichtlijn omvat vijf pijlers die een antwoord bieden op vijf vaak voorkomende vragen:

  • Hoe bepalen we dat iemand nog voldoende fysieke en cognitieve mogelijkheden heeft om zich zonder hulpmiddelen te verplaatsen om te voorkomen dat de handeling een risico vormt op fysieke overbelasting voor de zorgmedewerker ?

Personen worden tijdens vaste overlegmomenten ingedeeld in vijf mobiliteitsklassen (A-E) op basis van wat ze zelf nog kunnen. Aan deze mobiliteitsklassen worden de gepaste hulpmiddelen en verplaatsingstechnieken gekoppeld. Op die manier ontstaat er voor elk individu een bepaalde standaard, rekening houdend met de functionele mobiliteit.

  • Hoe zit het met transfers binnen het bed van personen waarbij we twijfelen over de fysieke mogelijkheden?

Het vroegere tillen en sleuren in bed wordt vervangen door het verschuiven. Voor transfers binnen het bed wordt aangeraden om een glijzeil te gebruiken vanaf mobiliteitsklasse C. De vereiste kracht vermindert gemiddeld met 40 % ten opzichte van het verschuiven zonder glijzeil. Indien een trage uitvoering wordt toegepast, daalt de vereiste kracht zelfs met 60 %. Belangrijk hierbij is dat er voldoende glijdbaar stof is en dat het glijzeil juist wordt geplaatst.

  • Hoe worden personen verplaatst buiten het bed?

Indien de personen onzeker zijn, maar vrijwel zelfstandig kunnen staan en lopen (mobiliteitsklasse B), is een klein hulpmiddel zoals bijvoorbeeld een opstalooprek nodig. Bij mobiliteitsklasse C waarbij de persoon rompbalans heeft en enigszins steun kan nemen op de benen, versterkt een actieve tillift de medewerking van de persoon. Wanneer dit niet meer mogelijk is (D en E), tilt een passieve tillift of plafondlift de zorgvrager op.

  • Wat moet er allemaal aanwezig zijn om het wassen, douchen en aan bed verzorgen mogelijk te maken zonder fysieke (over)belasting?

Niet enkel het verplaatsen van personen in fysiek belastend, ook een langdurig gebogen houding tijdens het wassen en verzorgen brengt risico’s met zich mee. In een rechtstaande houding neemt deze belasting reeds enorm af. Verstelbare hulpmiddelen zoals een hoog-laag bed, een hoog-laag bad en/of douchestoel zorgen ervoor dat deze taken in een minder belastende houding kunnen gebeuren.

  • Hoe kan je de fysieke belasting van zorgmedewerkers in kaart brengen?

Het verplaatsen en verzorgen van personen wordt geëvalueerd met behulp van de Vlaamse Tilthermometer. De tilthermometer gaat na in welke mate de Praktijkrichtlijnen worden nageleefd en berekent de zorgzwaarte. Deze methode beoordeelt of de hulpmiddelen goed gebruikt worden in functie van de mogelijkheden van de patiënt.

Het publiceren van deze praktijkrichtlijn is een ideale gelegenheid om het ergonomiebeleid in je zorgorganisatie aan te pakken. Het optimaliseren van dit beleid verloopt stap per stap en dient regelmatig geëvalueerd te worden.

Wil je de fysieke belasting van zorgmedewerkers in kaart brengen en wil je bovendien deze moeilijk te definiëren aspecten uit de zorg vastleggen in iets tastbaars?

Contacteer ons voor meer informatie op E-mail: info@premed.be of op Tel: 016/30.80.11

Wat bieden we aan?

  • Een analyse van het huidige ergonomiebeleid in je zorgorganisatie.
  • Infosessies over het gebruik van de mobiliteitsklassen.
  • Het uitvoeren van de tilthermometer in uw organisatie.
  • Het organiseren van een risicoanalyse verplaatsen van personen in je organisatie.

Elke interventie kan aangepast worden op maat van je verwachtingen en wensen. Daarnaast kan je ook voor andere vragen ter ondersteuning bij ons terecht.