Werken in warme omstandigheden
Je bent hier:

Werken in warme omstandigheden

Deel dit artikel:

De zon kan ook in onze streken al eens flink haar best doen. De temperaturen op de verschillende arbeidsplaatsen kunnen dan al eens hoog oplopen.

Maar hoe hoog mogen de temperaturen eigenlijk worden? Welke zijn de maatregelen die een werkgever moet nemen bij hoge temperaturen?

Thermische belasting

Werken bij warm weer vraagt van het menselijk lichaam een extra inspanning. Het lichaam geeft altijd warmte af naar de omgeving. De hoeveelheid warmte die moet worden afgevoerd hangt af van de intensiteit van de arbeid. Bevindt men zich in de nabijheid van een warmte-uitstralende bron (bv een warme ovenplaat), en gaat het daarenboven nog over een arbeid in een vochtige omgeving dan moet het lichaam harder werken om zijn warmte kwijt te raken omdat het lichaam bij hoge luchtvochtigheid minder warmte kan verliezen door transpiratie. Wanneer echter de lucht circuleert (natuurlijke ventilatie of geforceerde ventilatie) en als ze kouder is dan het lichaam, dan verloopt de afvoer van de lichaamswarmte naar de omgeving gemakkelijker. 

Zijn er behalve de hitte nog andere belastende factoren, zoals intensieve fysieke arbeid, vloeistofverlies, vermoeidheid of ziekte, dan kan dit leiden tot hitteziektes, arbeidsongeschiktheid of zelfs de dood. 

Iedereen kan last hebben van thermische belasting, zelfs jonge mensen en personen met een goede fysieke conditie. Thermische belasting is doorgaans meer zorgwekkend in het begin van de zomer, wanneer men nog niet gewend is aan de warmte. 

Acclimatisatie

Het vermogen van het lichaam om koel te blijven, hangt af van de arbeidsduur en de warmte. Wie niet gewend is in de hitte te werken, moet één of twee weken de tijd nemen om te acclimatiseren of zich aan te passen aan de warmte. 

Bij gezondheidsproblemen of een minder goede fysieke conditie kan de acclimatisatie meer tijd vergen. 

De WBGT-index 

Het volstaat natuurlijk niet te zeggen dat je het te warm hebt om te stoppen met werken. Naast de minimumtemperaturen die op het werk moeten worden nageleefd, zijn er ook wettelijke maximumtemperaturen. Worden die overschreden, dan moeten er maatregelen worden genomen. Vanaf welke temperatuur deze maatregelen nu effectief moeten toegepast worden, is afhankelijk van het soort werk en van de overschrijding van de drempelwaarde van de WBGT-index (Wet Bulb Globe Temperature):

Fysieke werkbelasting

Maximale WBGT-index

Licht of zeer licht

29

Halfzwaar

26

Zwaar

22

Zeer zwaar

18

  • Lichte fysieke arbeid is secretariaatswerk, het besturen van een wagen
  • Middelmatig zware fysieke arbeid: timmerwerk of een tractor besturen
  • Zwaar: spitten, zagen met de hand, schaven, kruiwagens duwen en trekken
  • Zeer zware fysieke arbeid: zwaar spitten en graven, beklimmen van ladders en trappen

Een meting van de temperatuur is dus nodig. Maar naast de temperatuur speelt ook de vochtigheid een rol. Zo wordt een droge warmte doorgaans beter verdragen dan een vochtige warmte. De wetgeving bepaalt dat het meten van de maximumtemperaturen moet gebeuren met de WBGT-index (Wet Bulb Globe Temperature). 

 

Een klassieke thermometer volstaat niet. De temperatuur die wordt gemeten met een nattebolthermometer zal vaak lager zijn dan de gewone, in Celsius gemeten temperatuur, tenzij de vochtigheidsgraad 100% is. De bovenvermelde temperaturen zijn daarom temperaturen volgens de WBGT-index. 

Rol van uw arbeidsgeneesheer

De arbeidsgeneesheer bepaalt welke maatregelen moeten genomen worden om een juiste acclimatisatie van de werknemers aan de warmte te verzekeren. Hij/zij dient voorafgaand advies te geven aangaande de keuze en het gebruik van de collectieve of persoonlijke beschermingsmiddelen. Hetzelfde geldt voor het toepassen van het systeem met de rusttijden. 

Moederschapsbescherming

Het is verboden zwangere werkneemsters bloot te stellen aan omgevingswarmte boven 30°C. Blootstelling aan lagere temperaturen dient geëvalueerd te worden naar gezondheidsrisico’s door de werkgever in samenwerking met de arbeidsgeneesheer en de interne dienst voor preventie en bescherming op het werk. 

Welke maatregelen kunnen wij nemen bij werken in warme omstandigheden 

De bedoeling is niet alleen om elk risico voor de gezondheid te elimineren maar ook om zoveel mogelijk comfortabele arbeidsomstandigheden te benaderen. 

  • de warmte aan de bron beperken met behulp van isolerende en reflecterende schermen (de wanden van ovens isoleren);
  • de warme lucht en de dampen afkomstig van specifieke operaties afvoeren; 
  • de temperatuur en de vochtigheid beperken door middel van klimaatregeling; 
  • rustlokalen met klimaatregeling ter beschikking stellen; 
  • de luchtcirculatie bevorderen (ventilatoren); 
  • de fysieke eisen van het werk zoveel mogelijk beperken via mechanische middelen (takels, heftafels, heftrucks,...). 

Daarenboven zijn er administratieve middelen zoals: 

  • de frequentie en de duur van de rustpauzes verhogen; 
  • de arbeidstaken en activiteiten waarbij warmte vrijkomt plannen in de meer frisse periodes van de werkdag; 
  • water en frisdranken ter beschikking stellen van de werknemers en hen eraan herinneren dat het belangrijk is voldoende en regelmatig te drinken; 
  • de werknemers erop wijzen dat hun voeding voldoende zout moet bevatten, in het bijzonder wanneer ze acclimatiseren aan een "warme arbeidstaak" (werknemers die een zoutarm dieet volgen moeten hun huisarts raadplegen); 
  • zorgen voor extra werknemers of het arbeidstempo verlagen; 
  • erop letten dat alle werknemers voldoende geacclimatiseerd zijn; 
  • de werknemers opleiden zodat zij de tekens en symptomen van thermische belasting herkennen en een collectief systeem opzetten, want ze kunnen waarschijnlijk niet zelf hun eigen symptomen herkennen; 
  • ervoor zorgen dat zwangere werkneemsters en werknemers die lijden aan een pathologische toestand, bij werk in een warme omgeving hun arts raadplegen. 

Persoonlijke bescherming: kleding en uitrusting 

De werknemers moeten lichte zomerkleding dragen die een vrije luchtcirculatie en de verdamping van zweet mogelijk maken.

Echter moet erop gelet worden dat de kledij nog voldoende bescherming beidt voor het uit te voeren werk (rekening houdend met chemische en mechanische risico’s). 

Kleren die de verdamping van zweet belemmeren, zoals zuurwerende pakken, verhogen sterk de thermische belasting voor het lichaam. Bijkomende maatregelen zijn dan raadzaam.