Het is een veelvoorkomende misvatting dat ernstige arbeidsongevallen voornamelijk gebeuren tijdens complexe, nieuwe of uitzonderlijke taken. Uit een uitgebreid intern onderzoek van Premed naar ernstige arbeidsongevallen bij onze kmo-klanten blijkt exact het tegendeel: maar liefst 84% van alle onderzochte ernstige arbeidsongevallen gebeurt terwijl werknemers hun vertrouwde, dagelijkse taken uitvoeren. In sectoren zoals de industrie loopt dit zelfs op tot 95%.
Dit fenomeen staat bekend als 'routineblindheid'. Naarmate een handeling vaker wordt herhaald, daalt de risicoperceptie en neemt de waakzaamheid onbewust af. Zelfs zeer ervaren werknemers vallen ten prooi aan deze valkuil, wat zich vertaalt in een opvallende hernieuwde stijging van ernstige ongevallen bij medewerkers met een anciënniteit van 11 tot 21 jaar.
Hoe pakt u dit aan?
Premed raadt aan om de "Stop - Denk - Doe"-reflex actief te stimuleren op de werkvloer. Moedig werknemers aan om, ook bij vertrouwde taken, kort te pauzeren en de situatie in te schatten wanneer de omstandigheden licht wijzigen. Daarnaast is het creëren van een meldcultuur voor 'bijna-ongevallen' cruciaal om het risicobewustzijn structureel scherp te houden.
Maar hoe creëert u zo'n cultuur?
Zorg ervoor dat melden laagdrempelig en vooral zonder schuldtoewijzing is. Werknemers moeten zich veilig voelen om gevaarlijke situaties aan te kaarten zonder vrees voor sancties. Maak het rapporteren bovendien eenvoudig: dit kan bijvoorbeeld via een QR-code op de werkvloer die naar een kort en anoniem meldingsformulier leidt, een fysieke ideeënbus in de refter, of door het structureel te bevragen als vast agendapunt tijdens de wekelijkse toolboxmeetings.
