Wat is arbeidspotentieel?

Arbeidspotentieel is het vermogen van een werknemer om, ondanks gezondheidsklachten, toch werkzaamheden uit te voeren. Het gaat hierbij niet om een pure medische diagnose, maar om een inschatting van de inzetbaarheid.

Concreet kijken we naar de balans tussen de belastbaarheid van de werknemer (fysiek en mentaal) en de belasting door het werk. Is er een match mogelijk, eventueel via aangepast werk of een andere functie?

De nieuwe procedure vanaf 2026

De wetgever wil dat werkgevers en werknemers er vroeger bij zijn. Vanaf 1 januari 2026 geldt daarom een strak tijdpad voor elke zieke werknemer:

1. De melding (4 weken)

Als werkgever meldt u de werknemer na 4 weken arbeidsongeschiktheid bij de preventiedienst. Dit is het startschot voor een eerste contactname door de preventiedienst.

2. De verplichte screening (8 weken)

Zodra de werknemer 8 weken ononderbroken arbeidsongeschikt is, wordt de 'Inschatting arbeidspotentieel' opgestart.
De werknemer ontvangt een digitale vragenlijst over:

  • De inschatting van het eigen herstel.
  • Het vertrouwen om terug te keren naar de werkvloer (Return to Work Self-Efficacy).
  • De inschatting van de eigen beperkingen.

3. Het resultaat: de poortwachter

De preventieadviseur-arbeidsarts analyseert de antwoorden. U ontvangt als werkgever het resultaat, dat bepaalt wat u mag (of moet) doen:

  • Positief arbeidspotentieel: Er zijn mogelijkheden. U kan nu een formeel Re-integratietraject (RIT 3.0) opstarten.
    Let op: Heeft u meer dan 20 werknemers? Dan riskeert u administratieve boetes als u na 6 maanden nog geen traject heeft opgestart terwijl er wel mogelijkheden zijn.
  • Negatief arbeidspotentieel: Er zijn momenteel geen mogelijkheden. Het dossier wordt 'on hold' gezet.
  • Niet-meewerkend: De werknemer reageert niet. Dit wordt gemeld door de preventiedienst aan de adviserend arts (mutualiteit) en RIZIV via het TRIO-platform.
De rol van de leidinggevende op welzijnsvlak (PSR)

Financiële impact: De 'wortel en de stok'

De wetgeving van 2026 koppelt uw inspanningen direct aan uw portemonnee. Het systeem van responsabilisering wordt grondig hervormd: van een statistische afrekening achteraf naar een directe prikkel tijdens de ziekteperiode.

🔴 De 'stok': Nieuwe bijdragen en sancties

  • Vanaf 50 werknemers (nieuwe solidariteitsbijdrage):
    De oude statistische bijdrage verdwijnt. In de plaats komt een direct systeem: heeft u een werknemer die langdurig uitvalt? Dan betaalt u als werkgever een solidariteitsbijdrage van 30% van de ziekte-uitkering (of 18% van het brutoloon) tijdens de 2e en 3e maand van de arbeidsongeschiktheid.
  • Vanaf 20 werknemers (administratieve boete):
    Blijkt uit de screening dat er arbeidspotentieel is? Dan bent u verplicht actie te ondernemen. Start u geen re-integratietraject op en maakt u geen plan binnen de 6 maanden? Dan riskeert u sancties van niveau 2 (geldboetes van € 400 tot € 4.000 per werknemer).

🟢 De 'wortel': Premies en zekerheid

Slaagt u erin om iemand weer aan de slag te krijgen?

  • Verhoogde werkhervattingspremie: Werft u iemand aan die langdurig arbeidsongeschikt is? Dan maakt u aanspraak op een premie. (Let op: de voorwaarden voor hogere bedragen variëren; check steeds de RIZIV-website).
  • Geen risico bij herval: De drempel om werkhervatting te proberen wordt verlaagd. De 'neutralisatie' van het gewaarborgd loon is afgeschaft bij progressieve werkhervatting. Valt een werknemer tijdens dit traject opnieuw uit? Dan betaalt u geen nieuw gewaarborgd loon.

Herval en progressieve werkhervatting: minder risico

Veel werkgevers twijfelen om iemand deeltijds te laten hervatten uit angst voor de kosten bij een herval. De wetgever neemt deze drempel weg.

  • Afschaffing neutralisatie: Bij progressieve werkhervatting verdwijnt de zogenaamde 'neutralisatie' van het gewaarborgd loon.
  • Concreet: Valt een werknemer tijdens een traject van progressieve werkhervatting opnieuw volledig uit? Dan valt deze werknemer meteen terug op de ziekte-uitkering van het ziekenfonds. U hoeft als werkgever geen nieuw gewaarborgd loon te betalen.
  • Bij volledige hervatting: Pas als de werknemer minstens 8 weken effectief weer volledig gewerkt heeft, ontstaat er bij een nieuwe ziekteperiode opnieuw recht op gewaarborgd loon.

Dit maakt het financieel veel veiliger om een poging tot re-integratie te wagen.

Hoe Premed u ondersteunt in dit nieuwe traject

De nieuwe wetgeving brengt heel wat administratie en verantwoordelijkheid met zich mee. Premed volgt deze ontwikkelingen op de voet, zodat u dat niet hoeft te doen. Wij helpen u om proactief in te spelen op de wijzigingen van 2026.

Van beleid tot begeleiding
Wij ondersteunen u op drie niveaus:

  • Beleid: We helpen bij het opstellen van een beleid voor contactname tijdens arbeidsongeschiktheid (verplicht in uw arbeidsreglement).
  • Screening: Wij nemen de volledige administratieve flow van de 'Inschatting Arbeidspotentieel' uit handen, inclusief de wettelijke oproepingen.
  • Oplossing: Onze arbeidsartsen werken niet alleen. Zij worden ondersteund door ergonomen, psychologen en andere preventie-experts. Samen kijken we verder dan de medische beperking en zoeken we naar creatieve, haalbare oplossingen op de werkvloer.

Zo creëren we ruimte voor duurzame werkhervatting — telkens vertrekkend vanuit de vraag: wat is er nog wél mogelijk?

🎓 Meer weten? Volg onze webinars

Wilt u dieper ingaan op de financiële impact (boetes en premies) of heeft u concrete vragen over het actief afwezigheidsbeleid?
Premed organiseert regelmatig infosessies en webinars over deze materie.

👉 Bekijk onze opleidingskalender en schrijf u in voor het volgende webinar

Veelgestelde vragen

Arbeidspotentieel verwijst naar de mate waarin iemand in staat is om arbeid te verrichten — zowel fysiek als mentaal — binnen een bepaalde context, zoals een job of werkomgeving. Het is een inschatting van wat een persoon kan doen, los van wat hij of zij op dat moment doet.

Het is een belangrijke pijler van het federale re-integratiebeleid.

Arbeidspotentieel

De inschatting van het arbeidspotentieel is een verplichte "voorfase" of screening na 8 weken ziekte. Hierbij wordt via een vragenlijst laagdrempelig gekeken of er überhaupt mogelijkheden zijn. Het Re-integratietraject (RIT) is het effectieve vervolg met een medisch onderzoek en een re-integratieplan. Belangrijk: Vanaf 2026 mag u als werkgever niet zomaar een RIT starten als er niet eerst een positief arbeidspotentieel is vastgesteld (tenzij de werknemer zelf spontaan akkoord gaat).

Arbeidspotentieel

Voor werkgevers geldt vanaf 1 januari 2026 een vast tijdpad met een melding na 4 weken en een screening na 8 weken arbeidsongeschiktheid. Volgt u dit niet op, dan stelt u zich bloot aan verschillende financiële risico’s:

  • Administratieve sancties (Direct risico):
    Indien uit de screening — of op een later moment — blijkt dat er een positief arbeidspotentieel is, bent u als werkgever verplicht om een re-integratietraject (RIT) te overwegen. Doet u dit niet en wordt er geen re-integratieplan opgesteld, dan riskeert u administratieve of strafrechtelijke geldboetes (sanctieniveau 2).
  • Nieuwe Solidariteitsbijdrage (Vervangt de oude responsabiliseringsbijdrage):
    De 'oude' responsabiliseringsbijdrage wordt afgeschaft, maar vervangen door een directer systeem. Bedrijven (>50 werknemers) met een bovenmaatse instroom in invaliditeit betalen vanaf 2026 een solidariteitsbijdrage (ca. 30% van de ziekte-uitkering). Een tijdige inschatting van het arbeidspotentieel is noodzakelijk om deze "boete" te vermijden.
  • Gemiste premies (Opportuniteitskost):
    Zonder een correcte procedure en screening kunt u geen aanspraak maken op de verhoogde werkhervattingspremie (€ 1.000 – € 3.000) bij tewerkstelling in aangepast of ander werk.

Een tijdige inschatting beschermt u dus niet alleen tegen boetes, maar vooral tegen de hoge kosten van langdurige invaliditeit.

Arbeidspotentieel

Ondersteuning via Premed

Werk maken van het arbeidspotentieel in uw organisatie? Contacteer ons voor meer info hierover!
Contacteer ons
Ik ben reeds klant

Benieuwd wat Premed net dat tikkeltje anders maakt als Externe Dienst voor Preventie en Bescherming op het Werk (EDPBW)? Ontdek nu de vele voordelen van klant worden bij Premed!

* Verplicht veld