Gezondheid & welzijn
De wet op de antidiscriminatie en de Welzijnswet verplichten werkgevers om redelijke aanpassingen te voorzien voor werknemers met beperkingen. De re-integratieprocedures bieden daarnaast een kader voor aangepaste arbeid.
Premed begeleidt de werkgever en werknemer bij het zoeken naar haalbare oplossingen, adviseert over het wettelijk kader, voert een onafhankelijk medisch onderzoek en helpt bij het opstellen van een re-integratieplan.
Werkgevers kunnen gezonde voeding voorzien, bewegingsmogelijkheden aanbieden (zoals zit-stawerkplekken of sportactiviteiten) en informatiesessies over gezondheid plannen. Het beleid dient gezondheid te integreren in het welzijnsplan.
De werkgever speelt een belangrijke rol bij arbeidsongevallen en arbeidsongeschiktheid. Hij moet zorgen voor een veilige werkomgeving, risico’s voorkomen en werknemers informeren over veiligheidsregels. Bij een ongeval is hij verplicht dit te melden en de nodige medische en administratieve stappen te ondersteunen. Daarnaast biedt hij begeleiding bij re-integratie.
Stel haalbare doelstellingen; als iemand lang afwezig was:
- voorzie opnieuw de nodige opleiding of hertraining;
- als er nog conflicten in de weg staan (die de reden waren voor uitval of die ontstaan zijn doordat collega’s hebben moeten bijspringen, …), pak deze dan aan nog voor de werknemer terug aan de slag gaat.
Na de aanvraag nodigt Premed de werknemer uit voor een medisch onderzoek. De arbeidsarts beoordeelt definitieve ongeschiktheid. De procedure moet binnen drie maanden worden afgerond en respecteert de stappen van registratie en overleg.
Er bestaat geen vast aantal EHBO’ers voor alle bedrijven, maar het hangt af van de omvang en risico’s van de onderneming. De werkgever moet via de risicoanalyse bepalen hoeveel eerstehulpverleners nodig zijn. Het Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk (CPBW) of, bij gebrek daaraan, de werknemersvertegenwoordiging moet hierbij worden geraadpleegd. De arbeidsinspectie kan controleren of dit voldoende is.
Nee, medicatie hoort in principe niet thuis in een EHBO-koffer. Dit is een belangrijke richtlijn binnen de Belgische wetgeving en goede EHBO-praktijken.
EHBO-hulpverleners zijn niet bevoegd om medicatie toe te dienen. Zelfs een ogenschijnlijk onschuldige pijnstiller kan ernstige reacties veroorzaken bij sommige personen.
Gezonde werknemers voelen zich beter, presteren beter en dragen bij aan een positieve werksfeer. Premed stimuleert gezondheid op het werk en thuis door werknemers tips te geven voor een gezondere levensstijl en workshops te organiseren.
Een goede voorbereiding zorgt voor een veilige en gezonde reis. U moet weten welke vaccinaties u nodig hebt en welke gezondheidsrisico’s er zijn op uw bestemming.
De procedure kan gestart worden wanneer de werknemer minstens negen maanden onafgebroken arbeidsongeschikt is en er geen re-integratietraject meer loopt. Dit wordt aangevraagd via een aangetekend schrijven aan de andere partij en aan Premed
Het is aan te raden dat de werknemer haar zwangerschap zo vroeg mogelijk meldt zodat de werkgever onmiddellijk passende beschermingsmaatregelen kan nemen.
Na het volgen van een basisopleiding, moet de hulpverlener jaarlijks een bijscholing van 4 uur volgen. Indien de hulpverlener deze bijscholing mist, dan moet hij een andere bijscholingssessie volgen binnen de 12 maanden volgend op de oorspronkelijk voorziene bijscholing.
Indien de hulpverlener 2 maal deze bijscholing mist, moet er opnieuw een basisopleiding gevolgd worden. Zo niet wordt hij geacht niet langer over de nodige kennis en vaardigheden inzake eerstehulpverlening te beschikken
Het materiaal moet zijn afgestemd op de activiteiten van het bedrijf. Voorbeelden zijn pleisters, steriele kompressen, ontsmettingsmiddelen, verbanden, schaar, handschoenen en hulpmiddelen voor reanimatie.
Controleer de inhoud regelmatig en noteer incidenten in een EHBO-register.
Arbeidspotentieel verwijst naar de mate waarin iemand in staat is om arbeid te verrichten — zowel fysiek als mentaal — binnen een bepaalde context, zoals een job of werkomgeving. Het is een inschatting van wat een persoon kan doen, los van wat hij of zij op dat moment doet.
Het is een belangrijke pijler van het federale re-integratiebeleid.
Werkgevers moeten inspanningen leveren om aangepast of ander werk te voorzien. Werknemers zijn verplicht om actief mee te werken en voorstellen serieus te overwegen.
De werknemer moet meewerken aan het medisch onderzoek en kan in beroep gaan tegen de beslissing. Hij/zij kan ook zelf de procedure opstarten wanneer hij/zij erkent niet meer te kunnen terugkeren.
Een beroepsziekte ontstaat wanneer werknemers langdurig worden blootgesteld aan schadelijke stoffen of andere risico’s op het werk. Premed benadrukt dat het van cruciaal belang is om deze gevaren vroegtijdig te identificeren en te beheersen, aangezien dergelijke blootstellingen tot ziekte en uiteindelijk arbeidsongeschiktheid kunnen leiden.
De procedure medische overmacht laat een werkgever of werknemer toe om een arbeidsovereenkomst te beëindigen wanneer een werknemer definitief ongeschikt blijkt om zijn werk uit te voeren om medische redenen.
Een re-integratietraject helpt een werknemer na langdurige ziekte terug aan het werk. Het moet zorgvuldig worden voorbereid omdat de oorzaken van de afwezigheid divers zijn.
Een medisch onderzoek bij de arbeidsarts heeft als doel het welzijn en de gezondheid van werknemers te beschermen in relatie tot hun werk. Doelstellingen van het medisch onderzoek zijn;
- Nagaan of een werknemer fysiek en mentaal geschikt is om bepaalde taken uit te voeren, vooral bij risicovolle functies zoals veiligheidsfuncties of functies met verhoogde waakzaamheid.
- Vroegtijdig opsporen van beroepsziekten of werkgerelateerde aandoeningen.
- Advies en begeleiding.
Een reisapotheek bevat uw persoonlijke medicatie (met medisch attest), ontsmettingsmiddelen, steriele kompressen, verbanden, thermometer, pijn- en koortsremmers, middelen tegen diarree en reisziekte, zalf tegen insectenbeten, zonnecrème en antihistaminica.
De werkgever moet volgens de Codex Welzijn op het Werk:
- een risicoanalyse doen,
- EHBO-middelen en eventueel een lokaal voorzien,
- voldoende en opgeleide hulpverleners aanduiden,
- procedures en informatie organiseren,
- registraties bijhouden.
Premed organiseert workshops en sensibilisatiesessies rond voeding, beweging, slaap en vitaliteit. Preventieadviseurs geven praktische tips om gezondheid bevorderend gedrag te stimuleren.
De werkgever heeft een belangrijke verantwoordelijkheid rond veiligheid en welzijn op het werk.
Hij moet zorgen voor een veilige werkomgeving door risico’s in kaart te brengen en passende maatregelen te nemen om deze te beperken. Wanneer er toch een arbeidsongeval gebeurt, is de werkgever verplicht dit correct te melden bij de verzekeraar.
Daarnaast volgt de werkgever het ziekteverzuim van zijn werknemers op. Bij langdurige arbeidsongeschiktheid speelt hij ook een rol in de begeleiding van de werknemer, onder meer door te bekijken welke mogelijkheden er zijn voor een re-integratie op de werkvloer.
Een EHBO-procedure begint met rustig blijven en de eigen veiligheid verzekeren, gevolgd door het verwittigen van de hulpdiensten, het geven van essentiële informatie (wie, waar, wat is er gebeurd en de toestand van het slachtoffer), het starten van de noodzakelijke hulp en eventueel evacuatie. Het stappenplan moet zichtbaar aanwezig zijn op de werkvloer.
Elke werkgever maakt een risicoanalyse op om te beoordelen of het werk geschikt blijft tijdens de zwangerschap. Uit de risicoanalyse moet blijken of er op het werk elementen aanwezig zijn die nadelig kunnen zijn voor de gezondheid en veiligheid van de aanstaande moeder, de moeder die borstvoeding geeft of het kind.
Ook als er op dit moment geen vrouwelijke werknemers in dienst zijn, blijft deze analyse verplicht.
Zodra een werkneemster laat weten dat ze zwanger is of borstvoeding geeft, worden de gepaste maatregelen uit deze analyse toegepast.
De kernwetgeving over moederschapsbescherming in België bestaat uit de Arbeidswet (1971), de Arbeidsovereenkomstenwet (1978), het KB van 3 mei 1999 (Codex Welzijn op het Werk), en de RIZIV-regeling rond moederschapsrust. Deze zorgen samen voor bescherming van de gezondheid van moeder en kind, behoud van rechten tijdens zwangerschap en na de bevalling, en bescherming tegen ontslag.
De Wetgeving op het welzijn van de werknemers en de Codex over het Welzijn op het Werk verplicht werkgevers om beroepsziekten te voorkomen. Daarnaast voorziet Fedris in de regeling voor erkenning en vergoeding van beroepsziekten.
Het periodieke gezondheidstoezicht is voorgeschreven door de Codex Welzijn op het Werk (Boek I, Titel 4). Werkgevers zijn verantwoordelijk voor het inschrijven van werknemers in het juiste medisch programma.
Sinds 28 november 2022 geldt een aangepast juridisch kader voor medische overmacht. Het koninklijk besluit legt de voorwaarden en stappen van de procedure vast.
Wie er al dan niet op onderzoek moet wordt bepaald door de verschillende taken die je tijdens het werk uitvoert.
De wetgeving legt vast voor Werknemers die een veiligheidsfunctie uitoefenen (zoals machine-operatoren), werken met gevaarlijke stoffen, of blootgesteld worden aan lawaai, straling, intense stress of ploegendiensten, zijn verplicht om op regelmatige basis een medisch onderzoek te laten uitvoeren.
Voor sommige beroepen (bijvoorbeeld gezondheidszorg of laboratoria) gelden specifieke vaccinatieverplichtingen. De werkgever moet werknemers informeren over de risico’s en eventuele verplichte vaccins.
Er zijn geen specifieke wetten rond vitaliteit, maar de algemene Welzijnswet verplicht werkgevers om de fysieke en mentale gezondheid van werknemers te bevorderen en te beschermen.
Psychosociale risico's
Premed ondersteunt door het opstellen van een psychosociaal beleid, het voeren van open gesprekken en het begeleiden van re-integratietrajecten. Ze bieden consultaties met een psychosociaal preventieadviseur, trainingen, mediatie en advies tijdens en na een burn-out.
Vijf kernsymptomen zijn uitgeputheid, verlies van cognitieve controle, verlies van emotionele controle, depressieve klachten en een toenemende afstand tot het werk.
Een doeltreffend afwezigheidsbeleid bevat duidelijke meldingsprocedures, houdt contact met zieke werknemers, detecteert risico’s vroeg en biedt passende ondersteuning. Het beleid moet samen met artsen en preventieadviseurs worden uitgewerkt.
Premed biedt zowel organisatorische als individuele ondersteuning: ze helpen een beleid ontwikkelen, voeren risicoanalyses uit, coachen leidinggevenden en werknemers, faciliteren re-integratietrajecten en adviseren over medische overmacht.
De Bradfordfactor is een formule die gebruikt wordt om het effect van ziekteverzuim op de werkvloer te meten, met bijzondere aandacht voor frequent kortdurend verzuim. Het idee erachter is dat veel korte afwezigheden meer verstorend zijn voor een organisatie dan eenmalig langdurig verzuim.
Verzuim betekent dat een werknemer niet op het werk is. Dit kan kortdurend zijn (bijvoorbeeld door een verkoudheid) of langdurig (bijvoorbeeld bij een zware ziekte of burn-out). Soms is er sprake van onrechtmatig verzuim.
De belangrijkste oorzaken van werkstress gerelateerd aan een disbalans tussen draagkracht (energiegevers) en draaglast (energienemers). Wanneer de draaglast te zwaar wordt in verhouding tot de draagkracht, ontstaat er overbelasting en stress.
Premed benadrukt dat stress geen persoonlijke tekortkoming is, maar vaak voortkomt uit een inefficiënte psychosociale werkomgeving.
Er kunnen zowel lichamelijke als psychische gevolgen zijn wanneer het lichaam langdurig onder spanning staat zonder voldoende herstel. Stress op zich is niet altijd problematisch, zolang er voldoende herstel volgt. Het gevaar ontstaat wanneer stress langdurig aanhoudt en het lichaam geen kans krijgt om te recupereren.
Ergonomie
Ergonomie is cruciaal bij het ontwerp van werkposten omdat het rechtstreeks bijdraagt aan de gezondheid, veiligheid en efficiëntie van werknemers. In België is dit zelfs wettelijk verankerd in de Codex over het welzijn op het werk.
Voor industriële werkplekken in België gelden duidelijke richtlijnen die zijn vastgelegd in de Codex over het welzijn op het werk. Deze richtlijnen zijn bedoeld om de veiligheid, gezondheid en het comfort van werknemers te garanderen.
Er zijn basiseisen rond veiligheid en functionaliteit, verlichting, ventilatie, temperatuur, werkhoogte en reikwijdte, bewegingsruimte en geluidsniveau.
Voor gedetailleerde informatie kun je terecht op de website van de FOD Werkgelegenheid.